ควรมีเงินสำรองฉุกเฉินเท่าไหร่? วิธีคำนวณและเริ่มเก็บอย่างเป็นระบบ

เงินสำรองฉุกเฉินคือด่านแรกของการวางแผนการเงินที่มั่นคง — มาดูกันว่าควรมีเท่าไหร่ คำนวณยังไง เก็บไว้ที่ไหนดี และจะเริ่มเก็บให้สำเร็จได้อย่างไร

เงินสำรองฉุกเฉินคืออะไร ทำไมต้องมี

เงินสำรองฉุกเฉิน (Emergency Fund) คือเงินก้อนที่กันไว้เฉพาะสำหรับเหตุไม่คาดฝัน ที่กระทบรายได้หรือทำให้เกิดรายจ่ายก้อนใหญ่กะทันหัน เช่น ตกงาน รายได้หด เจ็บป่วย รถเสีย หรือต้องซ่อมบ้านด่วน หน้าที่ของมันคือทำให้เราไม่ต้องไปกู้หนี้ดอกเบี้ยสูง หรือขายสินทรัพย์ลงทุนในจังหวะที่ราคาไม่ดี เพียงเพื่อหาเงินมาใช้ยามจำเป็น

ในการวางแผนการเงินส่วนบุคคล เงินสำรองฉุกเฉินถือเป็นด่านแรกที่ควรสร้างให้มั่นคงก่อน จะเริ่มลงทุนระยะยาวหรือก่อหนี้เพิ่ม เพราะมันคือกันชนที่ทำให้แผนการเงินส่วนอื่นไม่ล้มเมื่อเจอเรื่องไม่คาดคิด

ควรมีเท่าไหร่ — สูตร 3 ถึง 6 เท่าของค่าใช้จ่าย

แนวทางที่ใช้กันทั่วไปคือเก็บเงินสำรองให้ได้ประมาณ 3 ถึง 6 เท่าของค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือนโดยจำนวนเท่าที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับว่ารายได้ของเรามั่นคงแค่ไหน — ยิ่งรายได้ไม่แน่นอน ยิ่งควรสำรองมากขึ้น

ถ้ามีคนในครอบครัวที่ต้องดูแล มีภาระผ่อนบ้าน-รถ หรือมีโรคประจำตัว ก็ควรเลือกตัวเลขทางฝั่งสูงของช่วงไว้ก่อนเพื่อความอุ่นใจ

วิธีคำนวณทีละขั้น

เริ่มจากหา “ค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือน” แล้วคูณด้วยจำนวนเท่าที่เลือก:

• ขั้นที่ 1 — รวมค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือน: ค่าเช่า/ผ่อนบ้าน ค่าอาหาร ค่าเดินทาง ค่าน้ำค่าไฟ ค่าโทรศัพท์ ค่าผ่อนหนี้ขั้นต่ำ และเบี้ยประกัน (ตัดค่าใช้จ่ายฟุ่มเฟือยที่หยุดได้ออก เช่น ท่องเที่ยว ช้อปปิ้ง)
• ขั้นที่ 2 — เลือกจำนวนเท่า: 3, 6 หรือมากกว่า ตามตารางด้านบน
• ขั้นที่ 3 — คูณกัน: ค่าใช้จ่ายจำเป็นต่อเดือน × จำนวนเท่า = เป้าหมายเงินสำรองฉุกเฉิน

ตัวอย่าง: มนุษย์เงินเดือนคนหนึ่งมีค่าใช้จ่ายจำเป็น เดือนละ 35,000 บาท และเลือกสำรองที่ 3–6 เท่า เป้าหมายเงินสำรองฉุกเฉินจะอยู่ที่ ประมาณ 105,000 – 210,000 บาท— เริ่มจากเป้าขั้นต่ำ (3 เท่า) ก่อน แล้วค่อยขยับขึ้น

เก็บเงินสำรองไว้ที่ไหนดี

หัวใจของที่เก็บเงินสำรองคือ สภาพคล่องสูงและความเสี่ยงต่ำ — ต้องถอนมาใช้ได้เร็วและมูลค่าไม่ผันผวน ตัวเลือกที่เหมาะ เช่น

• บัญชีเงินฝากออมทรัพย์ดอกเบี้ยสูง / ออมทรัพย์ดิจิทัล — ถอนได้ทันที ได้ดอกเบี้ยบ้าง
• กองทุนรวมตลาดเงิน (Money Market) — ความเสี่ยงต่ำ ขายคืนแล้วได้เงินภายใน 1 วันทำการ

สิ่งที่ ไม่ควร ใช้เก็บเงินสำรอง ได้แก่ หุ้น กองทุนหุ้น คริปโต หรือกองทุนลดหย่อนภาษีอย่าง RMF ที่มีเงื่อนไขถือยาว เพราะอาจขาดทุนหรือถูกล็อก ในจังหวะที่เราจำเป็นต้องใช้เงินพอดี

เริ่มเก็บอย่างไรให้สำเร็จจริง

• ตั้งเป้าเล็กก่อน: เริ่มที่ 1 เดือนของค่าใช้จ่าย แล้วค่อยขยับเป็น 3 และ 6 เท่า จะไม่ท้อ
• จ่ายให้ตัวเองก่อน: ตั้งโอนอัตโนมัติเข้าบัญชีเงินสำรองทันทีวันเงินเดือนออก ก่อนจะเผลอใช้
• แยกบัญชี: อย่าปนกับบัญชีใช้จ่ายประจำวัน เพื่อไม่ให้หยิบมาใช้โดยไม่ตั้งใจ
• เติมด้วยเงินก้อนพิเศษ: โบนัส เงินคืนภาษี หรือรายได้พิเศษ โยกเข้ากองนี้จนครบเป้าก่อน

เงินสำรองฉุกเฉินคือจุดเริ่มของแผนการเงินทั้งภาพ

เมื่อเงินสำรองครบแล้ว ก้าวต่อไปคือต่อยอดไปสู่เป้าหมายระยะยาว เช่น วางแผนเกษียณ ลดหย่อนภาษี และจัดพอร์ตการลงทุน ซึ่งทั้งหมดนี้จะเห็นภาพชัดขึ้นมากเมื่อเรารู้ ฐานะการเงินรวมของตัวเอง คุณสามารถลองกรอกงบการเงินและดูสุขภาพการเงิน ทั้ง 6 ด้านได้ฟรีที่ หน้าฟีเจอร์ของ WealthD

บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไปด้านการวางแผนการเงินส่วนบุคคล ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนหรือคำแนะนำทางการเงินเฉพาะบุคคล โปรดพิจารณาตามสถานการณ์ของตนเองหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนตัดสินใจ

คำถามที่พบบ่อย